Jonas Mekas

Jonas Mekas, to jeden z najważniejszych artystów litewskich, działający w USA. Należy do nowojorskiej awangardy filmowej. Był współtwórcą pierwszej spółdzielni niezależnych filmowców w Stanach Zjednoczonych, która przekształciła się w jedno z największych i najważniejszych na świecie archiwów filmu awangardowego – Anthology Film Archives. Był także aktywnym krytykiem i założycielem periodyku o filmie awangardowym „Film Culture”. W swoich filmach dokumentował codzienne życie bohemy nowojorskiej, min: Yoko Ono, Andy Warhola czy Johna Lennona.

Prezentowane filmy cechują się niepowtarzalnym językiem filmu eksperymentalnego, dzienników zwanych ‘personal cinema’ – kina intymnego, przeciwieństwa kina sensacji. Jego obrazy są szorstkie, poprzerywane, często nieostre, przeciwieństwo wymuskanych filmów z Hollywood.

Piątek 3.09.2010 godz. 19:00

CSW Łaźnia, ul. Jaskółcza 1

Sceny z życia Andy Warhola,

(Scenes from life of Andy Warhole. Friendships and intersection),
USA 1982, 36’

Film rozpoczyna się obrazami z pierwszych występów Nico z The Velvet Underground w 1966 roku, a kończy mszą żałobną Andy Warhola w katedrze Św. Patryka w 1987. Widzimy tu Warhola nie tylko w otoczeniu gwiazd ale także podczas zupełnie prywatnych chwil. „Obsada” zapisu wydarzeń w domu Georga Maciunasa, Warholowskiej The Faktory czy Montauk, Lou Reeda, Allena Ginsberga, Johna Lennona, Yoko Ono, Vincenta Friemonta, Henry Geldzahlera, John Kennedy Jr., Lee Radziwill, Tina Radziwill, Anthony Radziwill, Caroline Kennedy, Mick Jagger, Jade Jagger i wielu innych.

Wspomnienia z podróży na Litwę,

(Reminiscences of a Journey to Lithuania),
USA 1972, 82’

W 1971 roku Jonas i Adolfas Mekas zostali zaproszeni na Festiwal Filmowy w Moskwie przez radzieckie Ministerstwo Kultury. Wykorzystali tę sytuację aby odwiedzić rodzinę w Brisen, na Litwie. Z pomocą NDR (niemiecka publiczna stacja telewizyjna) nakręcili film o swojej podróży i przeszłości.

Film zaczyna się w Nowym Jorku, w mieście gdzie nadal mieszkają i pokazuję miejsca gdzie spędzili pierwsze lata swojej migracji. Druga część została nakręcona na Litwie, gdzie spotykają się z rodziną i przyjaciółmi. Porównują wspomnienia swojego dzieciństwa do rzeczywistości zastanej. Następnie zabiera nas do Elmshorn, na obrzeżach Hamburga, gdzie bracia trafili do obozu pracy. Odyseja kończy się w Stanach Zjednoczonych w 1949 roku.

Sobota 4.09.2010 godz. 18:00

CSW Łaźnia, ul. Jaskółcza 1

Dzienniki, zapiski & szkice, czyli Walden,

(Diaries, notes and sketches: Walden ),
USA 1969, 180’

To pierwszy filmowy dziennik Mekasa, którego tytuł odwołuje się do ksiązki XIX-wiecznego pisarza H.D. Thoreau, krytykującego współczesny świat zachodni i postulujący powrót do natury. Mekas obrazuje wspólnotę nowojorskiej bohemy w jej najlepszym okresie, żyjącej w opozycji do otaczającego ich społeczeństwa konsumpcyjnego. Widzimy tu m.in. Stana Brakhage, Allena Ginsberga, P. Adams Sitneya, Jacka Smitha, Gerarda Malanga, Hansa Richtera.

Wydające się być amatorskim kinem prześwietlenia czy niedoświetlenia, cięcia, drgania to świadome motywy użyte przez Mekasa odwołujące się do początków kina. Z ich pomocą skupia się na najprostszych chwilach życia codziennego wydobywając ich magię i piękno

Niedziela 5.09.2010 godz. 17:00

CSW Łaźnia, ul. Jaskółcza 1

Kiedy szedłem przed siebie, widziałem krótkie mgnienia piękna,

(As I was moving ahead, occasionally I saw brief glimpses of Beauty)
USA 2000, 285’

To zbiór subtelnych uczuć, emocji, codziennych chwil radości widzianych na twarzach najbliższych osób z otoczenia artysty. Mekas tworzy w opozycji do spektakularnych, dramatycznych wydarzeń, dominujących we współczesnej kinematografii. ‘To co mnie interesuje to uwiecznianie tych prawie niewidocznych momentów i uczuć, w odróżnieniu do wszechogarniającej przemocy i polityki. … Dużo uwagi przywiązuję do koloru, ruchu, rytmu i materiału. Wiele lat spędziłem rozwijając i ulepszając sposób łapania chwili bez ingerowania w nią i burzenia jej.’

Te osobiste zapiski Jonasa Mekasa powstawały przez trzydzieści lat i stanowią esencję jego życia.

Scenes from the Life of Andy Warhol

Scenes from the Life of Andy Warhol

Scenes from the Life of Andy Warhol


 

 

Władysław Starewicz

Pokaz filmów pioniera animacji filmowej Władysława Starewicza z muzyką na żywo duetu SzaZa, czyli Patryka Zakrockiego i Pawła Szamburskiego.

Władysław Starewicz (1882–1965) wirtuoz, eksperymentator i geniusz animacji poklatkowej, uważany jest za twórcę gatunku animacji lalkowej. Jako ‘współczesny Ezop’ tworzył bajki, w których mówi o ludzkich słabościach, wadach, emocjach i marzeniach.

W tym roku mija sto lat od zrealizowania przez niego pierwszego animowanego filmu Piękna Lukanida. W 1910 roku na Litwie, w swojej domowej pracowni, Starewicz zafascynował się bogactwem świata owadów. Po raz pierwszy sfilmował mieszkańców puszczy litewskiej, żuki jelonki. Wkrótce do chrząszczy dołączyły mrówki, żaby, ptaki i inne animowane stworzenia.

Ruch jego bohaterów był tak precyzyjny, że jeden z brytyjskich krytyków zadawał sobie pytanie, jakich tricków musieli użyć nieznani, rosyjscy naukowcy, aby na potrzeby filmu wytresować żywe żuki.

Jego kino zdobyło ogromną popularność nie tylko w Europie, ale także w ówczesnych Chinach. W Ameryce otrzymał złoty medal im .Hugona Rizenfelda za najlepszy i najbardziej nowatorski, nieamerykański film animowany, wyświetlany w ich kraju.

Fascynację i wpływ jego twórczości możemy znaleźć we współczesnych filmach braci Quay i czy „Nightmare Before Christmas”, WEDŁUG scenariusza Tima Burtona. Bez wątpienia realizacje Starewicza kierujemy do dorosłej widowni.

Czwartek 2 września godz. 18:00

Rosyjskie Centrum Nauki i Kultury w Gdańsku

Projekcja filmów zostanie poprzedzona prelekcją prezesa Se-ma-fora, Zbigniewa Żmudzkiego.

Zbigniew Żmudzki związał się z filmem animowanym i Studiem Filmowym Semafor w 1993 roku. W grudniu 1999 założył spółkę Se-ma-for Produkcja Filmowa i został jej prezesem. Od 2008 stoi także na czele Fundacji Filmów Se-ma-for Filmy animowane, których był producentem zdobyły wiele krajowych i międzynarodowych nagród na festiwalach filmowych. Najważniejsza to Oscar dla filmu Piotruś i wilk (reż. Suzie Templeton).

Studio Se-ma-for kierowane przez Zbigniewa Żmudzkiego otrzymało w 2007 i 2008 nagrody i wyróżnienia za całokształt działalności.

Treser żuków

reżyseria: Marek Skrobecki – Polska i Linas Augutis – Litwa
scenariusz: Linas Augutis – Litwa
produkcja: Se-ma-for,Era Film
finansowanie: Polski Instytut Sztuki Filmowej, Bałtyckie Centrum Mediów, Litewskie Ministerstwo Kultury, Litewski Fundusz Wspierania Kultury i Sportu
Rok produkcji: 2008
czas: 53 minuty

Film Treser żuków to dokumentalna opowieść o życiu i twórczości Władysława Starewicza – pioniera lalkowego filmu animowanego. Starewicz to jedyny Polak, który stworzył gatunek filmowy. Urodzony w Moskwie, wychowany na Litwie i w Estonii, pierwsze filmy realizował w Kownie, później w Moskwie, a po Rewolucji Październikowej we Francji. Zyskał miano „Europejskiego Disney’a”.

Zemsta operatora filmowego, Rosja

Miest kinooperatora (Месть кинооператора) – The cameraman´s revenge
Reżyseria: Władysław Starewicz
Scenariusz: Władysław Starewicz
Rok produkcji: 1911
Czas: 13min.

Zemsta operatora filmowego – farsa o życiu małżeńskim (i pozamałżeńskim) owadów, obdarzonych cechami ludzkimi. Akcja głównie rozgrywa się w sypialni i przedstawia cudzołożące chrząszcze.
Możemy tu zaobserwować serię ‘efektów specjalnych’, Konika Polnego zjeżdżającego z dachu na rozjeżdżających się nogach, czy pożar wybuchający w kabinie kinooperatora.

Konik Polny i mrówka, Rosja

Striekoza i murawiej (Стрекоза и муравей) – The Ant and the Grasshopper
Reżyseria: Władysław Starewicz
Scenariusz: Władysław Starewicz
Rok produkcji: 1911
Czas: 5min.

Dzięki filmowi pt. Konik Polny i Mrówka Starewicz zdobył światową sławę. Premiera filmu odbyła się 15 grudnia 1912 roku w Kopenhadze i osiągnęła nieoczekiwany sukces. Wykonana została rekordowa ilość 140 kopii, z czego jedną, w srebrnym pudełku, otrzymał następca tronu rosyjskiego Aleksy Nikołajewicz.

Film ten był pierwszą adaptacją utworu literackiego. Żonglując alegoriami Starewicz przedstawił tragedię losów ludzkich według bajki Jeana De La Fontaine.

Żaby chcą króla, Francja

Les Grenouilles qui demandent un roi – The Frogs Who Wanted a King
Reżyseria: Władysław Starewicz
Scenariusz: Władysław Starewicz
Rok produkcji: 1922
Czas: 9min.

Satyra polityczna na ustrój parlamentarny w księstwie żab. Żaby uosabiające cechy ludzkie, znudzone życiem w anarchii, chcą króla. Za pomocą zabawnych baloników-dymków zwracają się do ich ludzkiego władcy, Jowisza, aby im go zesłał. Jako pierwszego otrzymują Drewnianego Króla, który poza przewracaniem oczami nic nie robi. Żaby proszą o ‘lepszego króla’… w zamian otrzymują Króla Bociana. A bociany, oczywiście ….

Urywek z Żaby chcą Króla został wykorzystany w filmie Juliana Schnabela z 1996 roku, Basquiat – taniec ze śmiercią.

Zaczarowany Zegar, Francja

L’horloge Magique – The Magic Clock
Reżyseria: Władysław Starewicz
Scenariusz: Władysław Starewicz
Rok produkcji: 1928
Czas: 45min.

Zaczarowany Zegar to średniowieczna bajka o zegarze i mistrzu, który go zbudował. Uczeń mistrza ożywia ten cudowny zegar, powołując do życia świat marzeń i wyobraźni.

Maskotka: Bal u Diabła, Francja

Fétiche Mascotte – The Mascot aka The Devil’s Ball
Reżyseria: Władysław Starewicz
Scenariusz: Władysław Starewicz
Rok produkcji: 1933
Czas: 5min.

Scena Balu u Diabła to najbardziej szalona i groteskowa scena całego filmu. Mamy tu pokaz nieograniczonej wyobraźni Starewicza, z biegnącymi papierowymi ludzikami i pluszową małpą całującą słodką laleczkę. Na balu tańczą wszyscy: szkielet ryby ze szkieletem kurczaka, lalki, diabeł, pluszaki, a nawet kieliszki.

Maskotka to prawdziwe mistrzostwo formy, będące przykładem późniejszej twórczości artysty. Pojawiają się tu jedne z mroczniejszych scen w historii kinematografii. Można zaryzykować stwierdzenie, że prześcignęły one wczesne lata twórczości Walta Disneya w ukazywaniu koszmarów.

Piątek 309.2010 godz. 18:00

Rosyjskie Centrum Nauki i Kultury w Gdańsku

Zemsta operatora filmowego

z muzyką Messer Chupsa

Noc przed Bożym Narodzeniem, Francja

Noch pered Rozhdestvom (Ночь перед Рождеством) – Christmas Eve Night Before Christmas
Reżyseria: Władysław Starewicz
Scenariusz: Władysław Starewicz
Rok produkcji: 1913
Czas: 37 min.
Muzyka: Markscheider Kunst

Noc Przed Bożym Narodzeniem to plastyczna, bajkowa adaptacja utworu Mikołaja Gogola. Starewicz i w razem używa nowatorskiego języka ukazując kradzież księżyca czy lot Vakuli na czarcim grzbiecie do Petersburga, na dwór samego cara.

Noc przed Bożym Narodzeniem

Noc przed Bożym Narodzeniem

Treser Żuków